Małgorzata Międzybrodzka „Żydzi w Wieliczce. Opowieść dokumentalna” – recenzja.

Autorka jest historyczką i znawczynią dziejów Wieliczki i okolic. Opisuje tu nie tylko historię Żydów w Wieliczce, lecz także rozwoju Wieliczki jako miasta, jej najważniejszych wydarzeń w przeszłości, ówczesnych praw, mentalność ludzi w tamtych czasach, ich zachowania, moralność, poglądy.

Jest to historia przejmująca, ponieważ początki Żydów były trudne, a gdy już mogli poczuć się w jakiś sposób zaakceptowani i docenieni, nadal zdarzały się pewne wykluczenia. Potem przyszła II wojna światowa, która przesądziła o ich losie na tej ziemi. Z pewnością jest to bardzo intrygująca lektura dla każdego, kto interesuje się historią – nie tylko Wieliczki, bo „przy okazji” możemy się tu dowiedzieć bardzo dużo innych rzeczy.

Książka została bardzo skrupulatnie napisana i brawa dla autorki za to, że wykonała kawał ciężkiej pracy i z wielu dokumentów stworzyła jedną pozycję, z której można dowiedzieć się tak dużo. Mamy tu wiele o Żydach jako przedsiębiorcach, o ich znacznym wkładzie w rozwój różnych gałęzi gospodarki i nie tylko, o niechęci mieszkańcow, o konfliktach, niesprawiedliwości, oszustwach. Dowiemy się o ich wpływie w funkcjonowanie kopalni, o ich życiu religijnym, edukacji, relacji z chrześcijanami, a więc poznamy najważniejsze informacje z praktycznie każdej dziedziny życia. Nie brakuje tu wzmianek o wydarzeniach z I wojny światowej, okresu międzywojennego oraz rozdzierającego serce opisu tragedii Żydów w czasie II wojny światowej.

Z każdej strony bije profesjonalizm – autorka nie ocenia, nie komentuje, podaje fakty, dając nam, czytelnikom, przestrzeń na przemyślenia. Czy wieliczanie pamiętają jeszcze o swoich Żydach? Odpowiedź na to pytanie również znajdziemy w tej książce.

Książka należy do jednej z tych, przy których trzeba być cały czas skupionym, ponieważ bardzo łatwo o rozproszenie przez ilość zawartych informacji. Została pięknie wydana – zawiera mapy, stare fotografie, zdjęcia dokumentów, a nawet przetłumaczenie najważniejszych tekstów na język angielski. Dla zainteresowanych tematem będzie to zadowalająca lektura.

Wpis powstał we współpracy z wydawnictwem Żyznowski.